SC / ST / OBC / EBC માટે ખાસ યોજનાઓ
ગુજરાતના અનુસૂચિત જાતિ (SC), અનુસૂચિત જનજાતિ (ST), સામાજિક અને શૈક્ષણિક રીતે પછાત વર્ગ (SEBC/OBC), આર્થિક રીતે પછાત વર્ગ (EBC), વિચરતી અને વિમુક્ત જાતિ (NT/DNT) તથા અન્ય પાત્ર વર્ગોના વિદ્યાર્થીઓ અને પરિવારો માટે શિક્ષણ, સ્કોલરશિપ, Food Bill, Uniform, લોન, સારવાર અને આર્થિક સહાય સંબંધિત મહત્વપૂર્ણ યોજનાઓની વિગતવાર માર્ગદર્શિકા.
શૈક્ષણિક સહાય
સ્કોલરશિપ, Food Bill, Professional Course અને Uniform જેવી યોજનાઓ.
Education Loan
પાત્ર વિદ્યાર્થીઓને ઉચ્ચ અભ્યાસ માટે વિવિધ નિગમો દ્વારા લોન.
વર્ગ મુજબ પાત્રતા
SC, ST, SEBC/OBC, EBC, NT/DNT વગેરે માટે જુદી પાત્રતા લાગુ પડે છે.
Official Verification
અરજી પહેલાં Department, Portal અને નવીનતમ GR તપાસવો જરૂરી છે.
SC / ST / OBC / EBC યોજનાઓ શું છે?
ગુજરાત સરકારના વિવિધ વિભાગો અને નિગમો દ્વારા પાત્ર સામાજિક વર્ગોના વિદ્યાર્થીઓ, પરિવારો, ખેડૂતો અને જરૂરિયાતમંદ લાભાર્થીઓ માટે શિક્ષણ ચાલુ રાખવામાં મદદ, ઉચ્ચ અભ્યાસ માટે લોન, હોસ્ટેલ Food Bill, Uniform, સારવાર અને આર્થિક સહાય જેવી યોજનાઓ અમલમાં મૂકવામાં આવે છે.
| વર્ગ | સામાન્ય અર્થ | મુખ્ય વિભાગ/સેવા |
|---|---|---|
| SC | અનુસૂચિત જાતિ | Director, Scheduled Caste Welfare |
| ST | અનુસૂચિત જનજાતિ / આદિજાતિ | Tribal Development Department |
| SEBC / OBC | સામાજિક અને શૈક્ષણિક રીતે પછાત વર્ગ | Director, Developing Castes Welfare / GBCDC |
| EBC | આર્થિક રીતે પછાત વર્ગ | Developing Castes Welfare હેઠળ લાગુ યોજનાઓ |
| NT / DNT | વિચરતી અને વિમુક્ત જાતિ | Developing Castes Welfare |
આ પોસ્ટમાં આવરી લેવાયેલી 20 ખાસ યોજનાઓ
| ક્રમ | યોજનાનું નામ | મુખ્ય લાભાર્થી | પ્રકાર |
|---|---|---|---|
| 1 | ડૉ. સવિતાબેન આંબેડકર આંતરજ્ઞાતીય લગ્ન સહાય યોજના | SC + અન્ય પાત્ર જીવનસાથી | લગ્ન સહાય |
| 2 | GBCDC શૈક્ષણિક લોન યોજના | SEBC | Education Loan |
| 3 | GMFDC ઉચ્ચ શૈક્ષણિક લોન યોજના | પાત્ર લઘુમતી વર્ગ | Education Loan |
| 4 | SC વિદ્યાર્થીઓને Food Bill Assistance | SC | Food Bill |
| 5 | NT/DNT Medical & Engineering Food Bill Assistance | NT/DNT | Food Bill |
| 6 | SEBC Medical & Engineering Food Bill Assistance | SEBC | Food Bill |
| 7 | SC ખેડૂતોને ખેતીની જમીન ખરીદવા નાણાકીય સહાય | SC ખેડૂતો | આર્થિક સહાય |
| 8 | SC Medical, Engineering & Diploma વિદ્યાર્થીઓને સહાય | SC | શૈક્ષણિક સહાય |
| 9 | કુમાર રાજરત્ન ભીમરાવ આંબેડકર તબીબી સહાય યોજના | પાત્ર SC લાભાર્થી | Medical Assistance |
| 10 | EBC Pre-Matric Scholarship | EBC | Scholarship |
| 11 | NT/DNT Pre-Matric Scholarship | NT/DNT | Scholarship |
| 12 | SEBC Pre-Matric Scholarship | SEBC | Scholarship |
| 13 | SC Post-Matric Scholarship | SC | Scholarship |
| 14 | પરીક્ષિતલાલ મજમુદાર Pre-SSC Scholarship | SC | Scholarship |
| 15 | SEBC M.Phil / Ph.D. Scholarship | SEBC | Higher Education |
| 16 | NT/DNT Self Finance College Assistance | NT/DNT | College Assistance |
| 17 | SC ITI / Professional Course Stipend | SC | Stipend |
| 18 | EBC Uniform Assistance | EBC તથા પાત્ર વર્ગ | Uniform |
| 19 | ST Uniform Assistance | ST | Uniform |
| 20 | SC Uniform Assistance | SC | Uniform |
તમામ યોજનાઓની A to Z માહિતી
1. ડૉ. સવિતાબેન આંબેડકર આંતરજ્ઞાતીય લગ્ન સહાય યોજના
આ યોજનાનો હેતુ આંતરજ્ઞાતીય લગ્નને પ્રોત્સાહન આપી સામાજિક સમરસતા વધારવાનો છે. સત્તાવાર SC Welfare માહિતી મુજબ દંપતીમાં એક વ્યક્તિ અનુસૂચિત જાતિની અને બીજી વ્યક્તિ હિંદુ સવર્ણ વર્ગની હોવી જરૂરી છે.
2. Educational Loan Scheme – Gujarat Backward Classes Development Corporation (GBCDC)
મેડિકલ, ડેન્ટલ, એન્જિનિયરિંગ, ફાર્મસી, MCA, MBA, B.Sc. Nursing વગેરે વ્યવસાયલક્ષી ઉચ્ચ અભ્યાસક્રમો માટે ગુજરાત પછાત વર્ગ વિકાસ નિગમ દ્વારા પાત્ર SEBC વિદ્યાર્થીઓને શૈક્ષણિક લોન આપવામાં આવે છે.
- અરજદાર સામાજિક અને શૈક્ષણિક રીતે પછાત વર્ગનો હોવો જોઈએ.
- Income Certificate જરૂરી રહે છે.
- Caste Certificate, Aadhaar Card અને Ration Card જેવા પુરાવા જરૂરી થઈ શકે છે.
- ધોરણ 10, 12 તથા લાગુ પડે ત્યાં Graduationની Marksheet જરૂરી થઈ શકે છે.
- સંબંધિત કોર્સનું Admission Letter રજૂ કરવું પડે છે.
- Bank Passbook અથવા Cancelled Cheque જરૂરી થઈ શકે છે.
3. Educational Loan Scheme – Gujarat Minority Finance & Development Corporation (GMFDC)
ગુજરાત અલ્પસંખ્યક નાણાં અને વિકાસ નિગમ દ્વારા પાત્ર વિદ્યાર્થીઓ માટે ઉચ્ચ શિક્ષણ લોન યોજના ઉપલબ્ધ છે. સત્તાવાર પેજ મુજબ દેશ અને વિદેશના ઉચ્ચ અભ્યાસ માટે અલગ મહત્તમ મર્યાદા લાગુ પડે છે.
4. અનુસૂચિત જાતિના વિદ્યાર્થીઓને Food Bill Assistance (BCK-10)
College સાથે સંલગ્ન Hostelમાં રહી અભ્યાસ કરતા પાત્ર SC વિદ્યાર્થીઓને ભોજન ખર્ચમાં સહાય આપવા માટે આ યોજના છે.
- વિદ્યાર્થી અનુસૂચિત જાતિનો હોવો જોઈએ.
- College affiliated hostelમાં રહેતો હોવો જોઈએ.
- અરજી Digital Gujarat Portal દ્વારા Online કરવાની હોય છે.
5. Medical & Engineering Students of Nomadic / Denotified Tribes માટે Food Bill Assistance
વિચરતી અને વિમુક્ત જાતિના Medical અથવા Engineering ક્ષેત્રના વિદ્યાર્થીઓ માટે વિવિધ શૈક્ષણિક સહાય યોજનાઓ અમલમાં છે. Food Bill માટે અરજી કરતી વખતે વિદ્યાર્થીની જાતિ, કોર્સ, Hostel તથા આવક સંબંધિત વર્તમાન નિયમો તપાસવા જરૂરી છે.
6. SEBC Medical & Engineering Students માટે Food Bill Assistance
Medical અને Engineering અભ્યાસ કરતા તથા Institution સાથે જોડાયેલા Hostelમાં રહેતા પાત્ર વિદ્યાર્થીઓને Food Billમાં સહાય મળે છે.
- Medical અથવા Engineering અભ્યાસક્રમમાં અભ્યાસ કરતો હોવો જોઈએ.
- સંસ્થાથી સંલગ્ન Hostelમાં રહેવું જરૂરી છે.
- વર્તમાન અરજી પ્રક્રિયા અને તારીખ Digital Gujarat/સત્તાવાર વિભાગ પરથી ચકાસવી.
7. અનુસૂચિત જાતિના ખેડૂતોને ખેતીની જમીન ખરીદવા માટે નાણાકીય સહાય
Director, Scheduled Caste Welfareની Economic Upliftment યોજનાઓમાં SC ખેડૂતો માટે ખેતીની જમીન ખરીદવા નાણાકીય સહાયની યોજના સૂચિબદ્ધ છે.
- અરજદાર અનુસૂચિત જાતિનો હોવો જરૂરી છે.
- જમીન ખરીદી, જમીનની માલિકી તથા ખેતી સંબંધિત પુરાવા માંગવામાં આવી શકે છે.
- વર્તમાન સહાયની ચોક્કસ રકમ, જમીન મર્યાદા અને આવક નિયમો નવીનતમ GR પ્રમાણે તપાસવા.
8. SC Students Studying in Medical, Engineering and Diploma Courses માટે Financial Assistance (BCK-12)
Medical, Degree Engineering અને Diplomaના પ્રથમ વર્ષમાં અભ્યાસ કરતા પાત્ર SC વિદ્યાર્થીઓને શૈક્ષણિક સાધન/અભ્યાસ સહાય તરીકે નાણાકીય મદદ મળે છે.
9. કુમાર રાજરત્ન ભીમરાવ આંબેડકર તબીબી સહાય યોજના (BCK-74)
પાત્ર લાભાર્થીઓને ચોક્કસ ગંભીર બીમારીઓ અથવા સારવાર સંબંધિત પરિસ્થિતિઓ માટે નાણાકીય સહાય આપતી યોજના છે.
- TB માટે સત્તાવાર પેજ પર ₹500 પ્રતિ મહિના સહાય દર્શાવવામાં આવી છે.
- Cancer માટે ₹1,000 પ્રતિ મહિના દર્શાવવામાં આવ્યા છે.
- Leprosy માટે ₹800 પ્રતિ મહિના દર્શાવવામાં આવ્યા છે.
- HIV/AIDS માટે ₹500 પ્રતિ મહિના દર્શાવવામાં આવ્યા છે.
10. Economically Backward Class Students માટે Pre-Matric Scholarship
Director, Developing Castes Welfare હેઠળ SEBC, EBC અને લાગુ અન્ય વર્ગોના Pre-SSC વિદ્યાર્થીઓ માટે Scholarship યોજના ઉપલબ્ધ છે.
| ધોરણ | સત્તાવાર પેજ પર દર્શાવેલ વાર્ષિક Scholarship |
|---|---|
| ધો. 1 થી 8 | ₹500 |
| ધો. 9 થી 10 | ₹400 |
| ધો. 5 – વિદ્યાર્થીની | ₹500 |
| ધો. 6 થી 10 – વિદ્યાર્થીની | ₹750 |
11. વિચરતી અને વિમુક્ત જાતિના વિદ્યાર્થીઓ માટે Pre-Matric Scholarship
12. Socially and Educationally Backward Class Students માટે Pre-Matric Scholarship
SEBC વિદ્યાર્થીઓ માટે Pre-SSC Scholarship Director, Developing Castes Welfareની સંયુક્ત Pre S.S.C Scholarship scheme હેઠળ ઉપલબ્ધ છે.
- ધો. 1 થી 8 માટે સત્તાવાર પેજ પર આવક મર્યાદા નથી.
- ધો. 9 થી 10 માટે ગ્રામ્ય ₹47,000 અને શહેરી ₹68,000 આવક મર્યાદા દર્શાવાઈ છે.
- ધોરણ અને લિંગ પ્રમાણે Scholarship Rate અલગ હોઈ શકે છે.
13. Post-Matric Scholarship for Scheduled Caste Students – Gujarat (BCK-6.1)
ધોરણ 10 પછીના અભ્યાસ માટે પાત્ર SC વિદ્યાર્થીઓને Academic Allowance સાથે મંજૂર Tuition Fee અને અન્ય માન્ય Feesની સહાય મળે છે.
| Course Group | Hosteller Academic Allowance | Day Scholar Academic Allowance |
|---|---|---|
| Group A | ₹13,500 | ₹7,000 |
| Group B | ₹9,500 | ₹6,500 |
| Group C | ₹6,000 | ₹3,000 |
| Group D | ₹4,000 | ₹2,500 |
14. પરીક્ષિતલાલ મજમુદાર Pre-SSC Scholarship for SC Students (BCK-2/71)
ધોરણ 1 થી 10માં અભ્યાસ કરતા SC વિદ્યાર્થીઓ માટે રાજ્યની મહત્વપૂર્ણ Pre-SSC Scholarship યોજના.
| ધોરણ | વિદ્યાર્થી | વાર્ષિક સહાય |
|---|---|---|
| 1 થી 5 | કુમાર / કન્યા | ₹750 |
| 6 થી 8 | કુમાર | ₹750 |
| 6 થી 8 | કન્યા | ₹1,000 |
| 9 થી 10 | કુમાર / કન્યા | ₹1,000 |
15. SEBC વિદ્યાર્થીઓ માટે M.Phil અને Ph.D. Scholarship
16. NT/DNT વિદ્યાર્થીઓને Self Finance Collegeમાં અભ્યાસ માટે સહાય
સરકાર દ્વારા માન્ય Self Finance Institutionમાં અભ્યાસ કરતા વિચરતી/વિમુક્ત જાતિના પાત્ર વિદ્યાર્થીઓ માટે સહાય.
*સત્તાવાર માહિતી મુજબ actual approved expenditure અથવા ₹50,000માંથી જે નિયમ મુજબ લાગુ પડે તે.
Official Scheme ↗17. SC Students માટે ITI / Professional Course Stipend – Swami Vivekanand Scholarship (BCK-13)
- વિદ્યાર્થી અનુસૂચિત જાતિનો હોવો જોઈએ.
- ITIમાં અભ્યાસ કરતો હોવો જોઈએ.
- અરજી Digital Gujarat Portal પર Online કરવાની હોય છે.
18. Economically Backward Class Students માટે Uniform Assistance
Director, Developing Castes Welfare હેઠળ ધોરણ 1 થી 8ના પાત્ર વિદ્યાર્થીઓને Uniform સહાય આપવામાં આવે છે. સત્તાવાર scheme page SEBC, EBC, Minority અને NT/DNT માટે આ યોજના હેઠળના લાભ દર્શાવે છે.
*સત્તાવાર scheme page પર આવક મર્યાદા નહીં હોવાનું દર્શાવ્યું છે.
Official Scheme ↗19. Scheduled Tribe Students માટે Uniform Assistance
ગુજરાત આદિજાતિ વિકાસ વિભાગની Pre-Matric વિદ્યાર્થીઓ માટેની ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ યોજના હેઠળ Scholarship, Uniform, Bicycle અને Stipend જેવા ઘટકો માટે બજેટ જોગવાઈ કરવામાં આવે છે.
20. Uniform Assistance to SC Students (BCK-16)
સામાન્ય રીતે કયા Documents જરૂરી થઈ શકે?
દરેક યોજનામાં Documents અલગ હોઈ શકે છે. નીચેની યાદી સામાન્ય માર્ગદર્શન માટે છે; અંતિમ Document List સંબંધિત યોજના પરથી જ ચકાસવી.
- Aadhaar Card
- જાતિનો દાખલો / Caste Certificate
- Income Certificate – જ્યાં લાગુ પડે ત્યાં
- Residence / Domicile સંબંધિત પુરાવો – જ્યાં માંગવામાં આવે ત્યાં
- School / College Bonafide Certificate
- Admission Letter અથવા Fee Receipt
- અગાઉની પરીક્ષાની Marksheet
- Bank Passbook / Cancelled Cheque
- Hostel Certificate – Food Bill યોજનાઓ માટે
- Passport Size Photograph
- Mobile Number
- લગ્ન સહાય માટે Marriage Registration Certificate અને લાગુ જાતિના પુરાવા
- Medical Assistance માટે Doctor Certificate, Diagnosis Report અને લાગુ Medical Documents
યોજનામાં અરજી કેવી રીતે કરવી?
તમામ યોજનાઓની અરજી પ્રક્રિયા એકસરખી નથી. કેટલીક Digital Gujarat દ્વારા, કેટલીક School/College મારફતે અને કેટલીક સંબંધિત નિગમના Portal પરથી થાય છે.
તમારો વર્ગ ચકાસો
SC, ST, SEBC/OBC, EBC અથવા NT/DNTમાંથી કયો વર્ગ લાગુ પડે છે તે ખાતરી કરો.
Scheme Eligibility વાંચો
ધોરણ, કોર્સ, આવક, Hostel, વય અથવા અન્ય પાત્રતા તપાસો.
Documents તૈયાર કરો
Aadhaar, Caste, Income, Marksheet, Bank અને અન્ય લાગુ Documents તૈયાર રાખો.
Official Portal ખોલો
માત્ર Digital Gujarat અથવા સંબંધિત Government Department/Corporation Portalનો ઉપયોગ કરો.
Form Submit કરો
માહિતી સાચી ભરી Documents Upload/Submit કરો. School આધારિત યોજનામાં Principalની પ્રક્રિયા લાગુ પડી શકે છે.
Application Details સાચવો
Application Number, Receipt અથવા acknowledgement ઉપલબ્ધ હોય તો સુરક્ષિત રાખો.
અરજી કરતાં પહેલાં ખાસ ધ્યાનમાં રાખો
Scholarship અને welfare યોજનાઓમાં પાત્રતા, આવક મર્યાદા અને Portalની તારીખો ખૂબ મહત્વપૂર્ણ હોય છે. ફક્ત જૂની YouTube Video અથવા Social Media Postના આધારે અરજી ન કરો.
માત્ર Government website અથવા અધિકૃત Corporation Portalનો ઉપયોગ કરો.
OTP, Password અથવા Login માહિતી કોઈ અજાણ્યા વ્યક્તિ સાથે શેર ન કરો.
અરજી ખુલ્લી છે કે નહીં તે Portal પર જાતે ચકાસો.
ઉપયોગી સત્તાવાર Portals
યોજનાની પસંદગી કેવી રીતે કરવી?
| તમારી જરૂરિયાત | સંબંધિત યોજના તપાસો |
|---|---|
| School Scholarship | Pre-Matric / Pre-SSC Scholarship |
| ધો. 10 પછીનો અભ્યાસ | Post-Matric Scholarship |
| Medical / Engineering અભ્યાસ | Professional Course Assistance / Food Bill |
| Hostel Food ખર્ચ | Food Bill Assistance |
| ITI | SC ITI Stipend |
| M.Phil / Ph.D. | Research Scholarship |
| Self Finance College | NT/DNT Self Finance Assistance |
| Higher Education Loan | GBCDC / સંબંધિત Corporation Education Loan |
| School Uniform | SC / EBC / ST સંબંધિત Uniform Assistance |
| Inter-Caste Marriage | Dr. Savitaben Ambedkar Scheme |
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો – FAQ
SC, ST, OBC અને EBC માટે તમામ યોજનાઓ એક જ Portal પર મળે છે?
નહીં. ઘણી Scholarship સેવાઓ Digital Gujarat પર મળે છે, પરંતુ કેટલીક Loan અથવા Welfare યોજનાઓ સંબંધિત Department અથવા Corporationના અલગ Portal મારફતે ચાલે છે.
SC Food Bill Assistanceમાં કેટલો લાભ મળે છે?
Director, Scheduled Caste Welfareના સત્તાવાર Scheme Page મુજબ પાત્ર વિદ્યાર્થીને ₹1,500 પ્રતિ મહિનો, મહત્તમ 10 મહિના સુધી સહાય દર્શાવાઈ છે. અરજી પહેલાં વર્તમાન નિયમ તપાસવો.
SC Medical, Engineering અને Diploma વિદ્યાર્થીઓને કેટલી સહાય મળે છે?
સત્તાવાર BCK-12 Scheme Page મુજબ Medical માટે ₹15,000, Degree Engineering માટે ₹10,000 અને Diploma માટે ₹5,000 સહાય દર્શાવાઈ છે અને લાભ પ્રથમ વર્ષ માટે છે.
GBCDC Educational Loanમાં કેટલી લોન મળી શકે?
સત્તાવાર GBCDC Scheme Page મુજબ પાત્ર વ્યવસાયલક્ષી ઉચ્ચ અભ્યાસ માટે મહત્તમ ₹15 લાખ સુધીનું ધિરાણ દર્શાવવામાં આવ્યું છે.
SC વિદ્યાર્થીઓને Uniform માટે કેટલી સહાય મળે છે?
સત્તાવાર BCK-16 Scheme Page મુજબ ધોરણ 1 થી 8ના પાત્ર SC વિદ્યાર્થીઓને ત્રણ જોડ Uniform માટે ₹900 સહાય દર્શાવવામાં આવી છે.
શું દરેક Scholarship માટે Income Certificate જરૂરી છે?
નહીં. કેટલીક યોજનાઓમાં આવક મર્યાદા નથી જ્યારે કેટલીકમાં ચોક્કસ Family Income Limit હોય છે. સંબંધિત Scheme Eligibility તપાસવી.
Digital Gujarat પર અરજી ક્યારે શરૂ થાય છે?
અરજી Window દરેક Academic Year અને Scheme પ્રમાણે બદલાય છે. આ પોસ્ટમાં કોઈ અનિશ્ચિત Start Date અથવા Last Date દર્શાવવામાં આવી નથી. Portal પર Current Status તપાસવો.
Schoolના વિદ્યાર્થીએ જાતે Online અરજી કરવાની હોય છે?
કેટલીક Pre-SSC અને Uniform યોજનાઓમાં સત્તાવાર માહિતી મુજબ Online પ્રક્રિયા School Principal દ્વારા કરવામાં આવે છે. તમારી School સાથે સંપર્ક કરીને વર્તમાન પ્રક્રિયા જાણી લો.
અરજી Reject થાય તો શું કરવું?
Portal પર દર્શાવેલ Remark અથવા Reason તપાસો. Document અથવા Eligibility સંબંધિત સમસ્યા હોય તો School/College અથવા સંબંધિત District Welfare Officeની સત્તાવાર માર્ગદર્શિકા અનુસરો.
Bharat Online શું સરકારી વેબસાઇટ છે?
નહીં. Bharat Online એક માહિતીપ્રદ વેબસાઇટ છે. અંતિમ અને કાનૂની રીતે માન્ય માહિતી માટે સત્તાવાર Government Portal, GR અથવા Notificationને જ પ્રાથમિકતા આપવી.
Bharat Online વિશે
Bharat Online પર ગુજરાત અને ભારત સરકારની યોજનાઓ, Scholarship, સરકારી ભરતી, Online Services, જરૂરી Documents અને જનઉપયોગી માહિતી સરળ ગુજરાતી ભાષામાં સમજાવવાનો પ્રયત્ન કરવામાં આવે છે. Bharat Online કોઈ સરકારી વિભાગ અથવા સત્તાવાર Government Portal નથી.
સત્તાવાર સ્ત્રોત / Official Sources
- Director, Scheduled Caste Welfare – Government of Gujarat
- Director, Developing Castes Welfare – Government of Gujarat
- Gujarat Backward Classes Development Corporation
- Gujarat Minority Finance and Development Corporation
- Tribal Development Department – Government of Gujarat
- Digital Gujarat Portal
અરજી કરતાં પહેલાં સત્તાવાર માહિતી જરૂર ચકાસો
Scheme Status, Eligibility, Documents અને Last Date માટે Government Portalની નવીનતમ માહિતી જ અંતિમ માનવી.
