પોષણ સુધા યોજના ગુજરાત
આદિજાતિ વિસ્તારોમાં સગર્ભા અને ધાત્રી માતાઓના પોષણ સ્તરમાં સુધારો કરવા માટે આંગણવાડી કેન્દ્ર દ્વારા સંપૂર્ણ ભોજન, Iron/IFA અને Calcium સહાય તથા પોષણ-આરોગ્ય માર્ગદર્શન આપતી યોજના.
પોષણ સહાય
પાત્ર સગર્ભા અને ધાત્રી માતાને આંગણવાડી કેન્દ્ર ખાતે એક સંપૂર્ણ ભોજન આપવાની વ્યવસ્થા.
IFA અને Calcium
યોજના હેઠળ પોષણ સહાય સાથે Iron/IFA અને Calcium સંબંધિત સેવા દર્શાવવામાં આવી છે.
પાત્રતા
106 આદિજાતિ ICDS ઘટકોમાં આંગણવાડી ખાતે નોંધાયેલ સગર્ભા અને પાત્ર ધાત્રી માતાઓ.
અરજી / નોંધણી
લાભ માટે નજીકના અથવા પોતાના વિસ્તારના સંબંધિત આંગણવાડી કેન્દ્રનો સંપર્ક કરવો.
પોષણ સુધા યોજના શું છે?
પોષણ સુધા યોજના (Poshan Sudha Yojana) ગુજરાત સરકારના મહિલા અને બાળ વિકાસ વિભાગ હેઠળની પોષણલક્ષી યોજના છે. સગર્ભાવસ્થા અને બાળકના જન્મ બાદ સ્તનપાનના સમયગાળામાં માતાને વધારાના પોષણની જરૂરિયાત રહે છે. આ જરૂરિયાતને ધ્યાનમાં રાખીને યોજના શરૂ કરવામાં આવી હતી.
રાજ્ય સરકાર દ્વારા યોજના નાણાકીય વર્ષ 2017-18માં પ્રાયોગિક ધોરણે શરૂ કરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ તેના વ્યાપને વિસ્તારી રાજ્યના 14 આદિજાતિ જિલ્લાના 106 Tribal ICDS ઘટકો સુધી લઈ જવાની મંજૂરી આપવામાં આવી.
| મુદ્દો | સત્તાવાર ઉપલબ્ધ માહિતી |
|---|---|
| યોજનાનું નામ | પોષણ સુધા યોજના |
| યોજનાનો પ્રકાર | પોષણ / Spot Feeding આધારિત રાજ્ય યોજના |
| સંબંધિત વિભાગ | મહિલા અને બાળ વિકાસ વિભાગ, ગુજરાત સરકાર |
| અમલીકરણ વ્યવસ્થા | Integrated Child Development Services (ICDS) |
| લાભાર્થી | પાત્ર સગર્ભા અને ધાત્રી માતાઓ |
| લાભનું સ્વરૂપ | In-kind પોષણ સેવા — સંપૂર્ણ ભોજન તથા સંબંધિત પોષણ/આરોગ્ય સહાય |
| લાભ મેળવવાનું સ્થળ | આંગણવાડી કેન્દ્ર |
પોષણ સુધા યોજનાનો મુખ્ય હેતુ
યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ સગર્ભા અને ધાત્રી માતાઓની પોષણ સ્થિતિ સુધારવા અને માતા તથા બાળકના આરોગ્ય માટે અનુકૂળ પરિણામો મેળવવાનો છે.
- સગર્ભા મહિલાઓમાં પોષણની સ્થિતિ સુધારવી.
- ધાત્રી માતાઓને સ્તનપાન સમયગાળા દરમિયાન જરૂરી પોષણ સહાય આપવી.
- ઓછા જન્મવજનવાળા બાળકોનું પ્રમાણ ઘટાડવામાં મદદરૂપ થવું.
- માતા અને નવજાત બાળકના પોષણ સ્તરમાં સુધારો લાવવો.
- પાંડુરોગ / Anaemia ઘટાડવા માટેની પોષણ અને આરોગ્યલક્ષી કામગીરીને સહાય કરવી.
- માતા અને શિશુ આરોગ્ય અંગે યોગ્ય પોષણ અને આરોગ્ય શિક્ષણ આપવું.
પોષણ સુધા યોજના હેઠળ શું લાભ મળે છે?
ઉપલબ્ધ સત્તાવાર Women & Child Development માહિતી પ્રમાણે પાત્ર લાભાર્થીઓને નીચે મુજબની પોષણ સેવાઓ આપવામાં આવે છે.
- આંગણવાડી કેન્દ્ર ખાતે દિવસમાં એક વખત સંપૂર્ણ ભોજન.
- Iron / IFA સંબંધિત પોષણ સહાય.
- Calcium સંબંધિત પોષણ સહાય.
- માતાના આરોગ્ય અને પોષણ અંગે counselling / માર્ગદર્શન.
- સગર્ભાવસ્થા તથા ધાત્રી અવસ્થામાં યોગ્ય પોષણ અંગે જાગૃતિ.
કોણ પાત્ર છે?
ગુજરાત મહિલા અને બાળ વિકાસ વિભાગ દ્વારા ઉપલબ્ધ યોજના માહિતી મુજબ નીચેની મુખ્ય પાત્રતા લાગુ પડે છે.
- લાભાર્થી સગર્ભા મહિલા અથવા પાત્ર ધાત્રી માતા હોવી જોઈએ.
- લાભાર્થી યોજનાના અમલ હેઠળ આવતા Tribal ICDS ઘટકના વિસ્તારમાં રહેતી હોવી જોઈએ.
- સંબંધિત આંગણવાડી કેન્દ્ર ખાતે નોંધણી થયેલી હોવી જોઈએ.
- ધાત્રી માતાના કેસમાં ઉપલબ્ધ સત્તાવાર યોજના માહિતીમાં બાળકની ઉંમર 6 માસ સુધી દર્શાવવામાં આવી છે.
- આંગણવાડી કેન્દ્ર દ્વારા આપવામાં આવતી સંબંધિત સેવાઓ સાથે જોડાયેલ હોવું જરૂરી છે.
પોષણ સુધા યોજના ક્યાં લાગુ છે?
શરૂઆતમાં યોજના આદિજાતિ વસ્તી ધરાવતા પસંદગીના વિસ્તારોમાં પાયલોટ પ્રોજેક્ટ તરીકે શરૂ થઈ હતી. Women & Child Development Departmentની યોજના માહિતી પ્રમાણે બાદમાં તેનો વિસ્તાર 14 આદિજાતિ જિલ્લાઓના 106 Tribal ICDS Blocks/Components સુધી કરવામાં આવ્યો.
| તબક્કો | વિગત |
|---|---|
| શરૂઆત | નાણાકીય વર્ષ 2017-18થી પાયલોટ આધાર |
| પ્રારંભિક વિસ્તાર | દાહોદ, વલસાડ, મહીસાગર, છોટાઉદેપુર અને નર્મદા જેવા નોંધપાત્ર આદિજાતિ વસ્તીવાળા જિલ્લાઓના પસંદગીના Blocks |
| વિસ્તૃત અમલીકરણ | 14 Tribal Districtsના 106 Tribal ICDS ઘટકો |
| સેવા સ્થળ | આંગણવાડી કેન્દ્ર |
જરૂરી Documents અને નોંધણી માહિતી
ઉપલબ્ધ સત્તાવાર Poshan Sudha scheme detailમાં લાભાર્થી માટે જરૂરી Documentsની સંપૂર્ણ અને અલગ checklist સ્પષ્ટ રીતે આપવામાં આવેલી નથી. તેથી કોઈ ચોક્કસ Document ફરજિયાત છે એવું અનુમાન કરવું યોગ્ય નથી.
- આંગણવાડીમાં લાભાર્થી તરીકે નોંધણી સ્થિતિ ચકાસો.
- સગર્ભા અથવા ધાત્રી માતા તરીકેની સંબંધિત નોંધ અપડેટ છે કે નહીં તે પૂછો.
- સ્થાનિક કેન્દ્ર જે Document માંગે તેની જ અધિકૃત રીતે રજૂઆત કરો.
- OTP, Password અથવા અંગત Banking PIN કોઈ અજાણી વ્યક્તિને આપશો નહીં.
પોષણ સુધા યોજનાનો લાભ કેવી રીતે મેળવવો?
ઉપલબ્ધ સત્તાવાર scheme information મુજબ લાભ માટે મુખ્ય સંપર્ક સ્થળ નજીકનું આંગણવાડી કેન્દ્ર છે.
આંગણવાડી કેન્દ્ર શોધો
તમારા ગામ અથવા વિસ્તારના સંબંધિત આંગણવાડી કેન્દ્રનો સંપર્ક કરો.
પાત્રતા વિશે પૂછો
તમારો વિસ્તાર Poshan Sudha હેઠળ આવે છે કે નહીં અને તમારી beneficiary category ચકાસાવો.
આંગણવાડી નોંધણી કરો/ચકાસો
સત્તાવાર માહિતી મુજબ યોજનાનો લાભ આંગણવાડીમાં નોંધાયેલ પાત્ર માતાઓને આપવામાં આવે છે.
જરૂરી વિગતો આપો
આંગણવાડી કાર્યકર દ્વારા માંગવામાં આવતી સ્થાનિક નોંધણી/આરોગ્ય સંબંધિત માહિતી પૂરી પાડો.
લાભ શરૂ થવાની માહિતી મેળવો
નોંધણી અને પાત્રતા પ્રમાણે ભોજન તથા સંબંધિત પોષણ સેવાઓ અંગે સમય/વ્યવસ્થા પૂછો.
નિયમિત સેવા લો
આરોગ્ય અને પોષણ માટે આંગણવાડી દ્વારા આપવામાં આવતી સેવાઓ અને માર્ગદર્શનનો નિયમિત લાભ લો.
Poshan Sudha Online Apply છે?
સત્તાવાર યોજના વિગતોમાં લાભાર્થી માટે અરજી કરવાની કચેરી તરીકે નજીકનું આંગણવાડી કેન્દ્ર દર્શાવવામાં આવ્યું છે. વિભાગે યોજના monitoring અને review માટે mobile application / digital systemનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો છે.
તેથી લાભ લેવા માટે પહેલું પગલું પોતાના વિસ્તારના આંગણવાડી કેન્દ્રનો સંપર્ક કરવાનું રાખવું વધુ યોગ્ય છે.
યોજનામાં કેટલી રકમ મળે છે?
પોષણ સુધા યોજનાનો લાભ મુખ્યત્વે In-kind એટલે કે ભોજન અને પોષણલક્ષી સેવા સ્વરૂપે આપવામાં આવે છે. તેને લાભાર્થીના ખાતામાં જમા થતી માસિક રોકડ સહાય તરીકે દર્શાવવું યોગ્ય નથી.
| મુદ્દો | સમજણ |
|---|---|
| Cash Benefit | સત્તાવાર વર્ણનમાં મુખ્ય લાભ cash transfer તરીકે દર્શાવાયેલ નથી. |
| મુખ્ય લાભ | આંગણવાડી ખાતે સંપૂર્ણ ભોજન અને પોષણલક્ષી સેવાઓ. |
| ₹27નો જૂનો ઉલ્લેખ | 2022-23ની વહીવટી મંજૂરીમાં meal cost; beneficiary cash payment નહીં. |
મહત્વપૂર્ણ તારીખો અને હાલની સ્થિતિ
| વિગત | માહિતી |
|---|---|
| પાયલોટ શરૂઆત | નાણાકીય વર્ષ 2017-18 |
| વિસ્તરણ | નાણાકીય વર્ષ 2022-23થી 14 Tribal Districtsના 106 ઘટકો સુધી વિસ્તરણની મંજૂરી |
| Application Start Date | અલગ જાહેર ભરતી જેવી fixed start date ઉપલબ્ધ માહિતીમાં દર્શાવાયેલી નથી. |
| Last Date | કોઈ સામાન્ય statewide last dateની પુષ્ટિ ઉપલબ્ધ માહિતીમાં નથી. |
ખાસ ધ્યાનમાં રાખો
Poshan Sudhaનો મુખ્ય ઉદ્દેશ માતા અને બાળકના પોષણમાં સુધારો કરવાનો છે. તેથી યોજના વિશે માહિતી મેળવતી વખતે “cash scheme” અને “nutrition service” વચ્ચેનો તફાવત સમજવો જરૂરી છે.
યોજનાનું અમલીકરણ કોણ કરે છે?
| સ્તર | કચેરી / જવાબદાર વ્યવસ્થા |
|---|---|
| રાજ્ય સ્તર | મહિલા અને બાળ વિકાસ વિભાગ, ગુજરાત સરકાર |
| ICDS સ્તર | નિયામકશ્રી / સંકલિત બાળ વિકાસ યોજના |
| જિલ્લા સ્તર | Program Officer, ICDS |
| તાલુકા / Project સ્તર | Child Development Project Officer (CDPO) |
| સ્થાનિક સ્તર | સંબંધિત આંગણવાડી કેન્દ્ર |
પોષણ સુધા યોજના Official Links
નીચે માત્ર ગુજરાત સરકારના Women & Child Development Departmentના ચકાસાયેલ સત્તાવાર વેબ સરનામાં આપવામાં આવ્યા છે.
સંપર્ક અને સહાય ક્યાંથી મેળવવી?
યોજના અંગે પ્રથમ સ્તરે પોતાના વિસ્તારના આંગણવાડી કેન્દ્રનો સંપર્ક કરવો સૌથી યોગ્ય છે. વધુ માર્ગદર્શન માટે CDPO અથવા District Program Officer, ICDS કચેરીનો સંપર્ક કરી શકાય છે.
| સંપર્ક સ્તર | વિગત |
|---|---|
| સ્થાનિક | નજીકનું આંગણવાડી કેન્દ્ર / Anganwadi Worker |
| તાલુકા / Project | CDPO કચેરી |
| જિલ્લા | Program Officer, ICDS |
| રાજ્ય વિભાગ | Women & Child Development Department, Gujarat |
| WCD વેબસાઇટ પર દર્શાવેલ સંપર્ક | 079-232-57942 |
| સરનામું | Block No. 9, 8th Floor, New Sachivalaya, Gandhinagar, Gujarat |
પોષણ સુધા યોજના FAQ
પોષણ સુધા યોજના શું છે?
ગુજરાત સરકારની પોષણલક્ષી યોજના છે, જેમાં પાત્ર સગર્ભા અને ધાત્રી માતાઓને આંગણવાડી કેન્દ્ર દ્વારા સંપૂર્ણ ભોજન અને સંબંધિત પોષણ સેવાઓ આપવામાં આવે છે.
પોષણ સુધા યોજનાનો લાભ કોને મળે છે?
યોજનાના અમલ હેઠળના Tribal ICDS વિસ્તારોમાં આંગણવાડી ખાતે નોંધાયેલ પાત્ર સગર્ભા અને ધાત્રી માતાઓને લાભ મળે છે. ઉપલબ્ધ scheme detailમાં ધાત્રી માતા માટે બાળકની ઉંમર 6 માસ સુધી દર્શાવાયેલી છે.
પોષણ સુધા યોજના ગુજરાતના બધા જિલ્લાઓમાં છે?
સત્તાવાર WCD માહિતી યોજના 14 આદિજાતિ જિલ્લાના 106 Tribal ICDS ઘટકોમાં અમલ માટે દર્શાવે છે. તમારો ચોક્કસ વિસ્તાર આવરી લેવાયો છે કે નહીં તે સ્થાનિક આંગણવાડીમાં ચકાસો.
પોષણ સુધા યોજના હેઠળ પૈસા મળે છે?
યોજનાનો મુખ્ય લાભ cash transfer નહીં પરંતુ In-kind પોષણ સેવા છે. તેમાં આંગણવાડી ખાતે ભોજન તથા સંબંધિત પોષણ/આરોગ્ય સહાયનો સમાવેશ થાય છે.
પોષણ સુધા યોજનામાં શું ભોજન મળે છે?
સત્તાવાર યોજના માહિતી “one full meal”નો ઉલ્લેખ કરે છે. સ્થાનિક menu અથવા રોજિંદી ભોજન રચના અંગે સંબંધિત આંગણવાડી કેન્દ્ર પાસેથી માહિતી મેળવો.
Poshan Sudha Online Apply કેવી રીતે કરવું?
ઉપલબ્ધ સત્તાવાર scheme detail લાભ લેવા માટે નજીકના આંગણવાડી કેન્દ્રનો સંપર્ક દર્શાવે છે. સામાન્ય લાભાર્થી માટે અલગ public Online Apply formની સ્પષ્ટ પુષ્ટિ ઉપલબ્ધ નથી.
કયા Documents જરૂરી છે?
ઉપલબ્ધ સત્તાવાર Poshan Sudha માહિતીમાં સંપૂર્ણ document checklist સ્પષ્ટ રીતે આપવામાં આવેલી નથી. સ્થાનિક આંગણવાડી કેન્દ્ર પાસેથી હાલની જરૂરીયાત પૂછવી.
આંગણવાડીમાં નોંધણી જરૂરી છે?
હા. ઉપલબ્ધ સત્તાવાર માહિતીમાં લાભાર્થી માતા આંગણવાડી ખાતે નોંધાયેલ હોવાની શરત દર્શાવવામાં આવી છે.
પોષણ સુધા યોજનાની કોઈ Last Date છે?
ઉપલબ્ધ સત્તાવાર યોજના માહિતી ભરતી અથવા scholarship જેવી એક સામાન્ય statewide Last Date દર્શાવતી નથી. સ્થાનિક નોંધણી અને લાભની સ્થિતિ માટે આંગણવાડી કેન્દ્રનો સંપર્ક કરો.
પોષણ સુધા યોજનાની Official Website કઈ છે?
ગુજરાત સરકારના Women & Child Development Departmentની સત્તાવાર વેબસાઇટ wcd.gujarat.gov.in છે.
Bharat Online
Bharat Online પર સરકારી યોજનાઓ, ભરતી, Online Services, Documents અને જાહેર ઉપયોગની સેવાઓ અંગેની માહિતી સરળ ગુજરાતી ભાષામાં સમજાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે. Bharat Online કોઈ સરકારી વિભાગ અથવા સત્તાવાર Government Portal નથી.
સત્તાવાર સ્ત્રોત / Official Sources
આ લેખમાં મુખ્ય યોજના માહિતી માટે ગુજરાત સરકારના Women & Child Development Departmentના ઉપલબ્ધ સત્તાવાર સ્ત્રોતોને આધાર બનાવવામાં આવ્યો છે.
-
Women & Child Development Department, Government of Gujarat
https://wcd.gujarat.gov.in/ -
Poshan Sudha – Official Initiative Page
https://wcd.gujarat.gov.in/initiativedetails?id=294 -
WCD Gujarat – ICDS Services
https://wcd.gujarat.gov.in/posts?id=346 -
WCD Gujarat – Official FAQ
https://wcd.gujarat.gov.in/FAQ/
નોંધ: જૂની વહીવટી મંજૂરી, બજેટ અથવા અગાઉના દરોને વર્તમાન લાભની cash amount તરીકે સમજવા નહીં. નવીનતમ અમલીકરણ વિગતો માટે સત્તાવાર વિભાગ તપાસવો.
લાભ લેવા પહેલાં તમારા આંગણવાડી કેન્દ્રમાં માહિતી ચકાસો
પોષણ સુધા યોજનાની સ્થાનિક પાત્રતા, સેવા ઉપલબ્ધતા અને નોંધણી અંગેની અંતિમ માહિતી સંબંધિત આંગણવાડી / ICDS કચેરી પાસેથી મેળવો.