FSSAI અને FoSCoS: ફૂડ બિઝનેસ માટે નોંધણી કે લાઇસન્સ કેવી રીતે પસંદ કરવું?

FSSAI અને FoSCoS: ફૂડ બિઝનેસ માટે નોંધણી કે લાઇસન્સ કેવી રીતે પસંદ કરવું?

ખાદ્ય વ્યવસાય શરૂ કરતાં FSSAIની યોગ્ય નોંધણી અથવા લાઇસન્સ પસંદ કરવું જરૂરી છે. વ્યવસાયનો પ્રકાર, ટર્નઓવર અને સ્થળ પ્રમાણે FoSCoSમાં કયો વિકલ્પ લેવો તે અહીં સમજીએ.

તમારા વ્યવસાય માટે યોગ્ય કેટેગરી ઓળખો

FSSAI ભારતની ખાદ્ય સુરક્ષા અને ધોરણો માટેની સત્તા છે. તેની FoSCoS સેવા મારફતે ખાદ્ય વ્યવસાયની નોંધણી અને લાઇસન્સની અરજી થાય છે. ચાની દુકાન, બેકરી, રેસ્ટોરાં, ખાદ્ય ઉત્પાદન અને આયાત જેવી પ્રવૃત્તિઓ માટે લાગુ કેટેગરી તપાસવી જરૂરી છે.

13 માર્ચ 2026ના સત્તાવાર હુકમ મુજબ 1 એપ્રિલ 2026થી ટર્નઓવર આધારિત મર્યાદા બદલાઈ છે:

વાર્ષિક ટર્નઓવરકેટેગરી
₹1.5 કરોડ સુધીનોંધણી
₹1.5 કરોડથી વધુ અને ₹50 કરોડ સુધીરાજ્ય લાઇસન્સ
₹50 કરોડથી વધુકેન્દ્રીય લાઇસન્સ

આ મર્યાદાને તમારા વ્યવસાયની આખરી પસંદગી માનશો નહીં. FoSCoSના હાલના Kind of Business પાત્રતા વિભાગમાં તમારી ચોક્કસ પ્રવૃત્તિ તપાસો. આયાત, ઇ-કોમર્સ અને ખાસ પ્રકારના વ્યવસાય માટે પ્રવૃત્તિ આધારિત શરતો લાગુ હોઈ શકે છે.

કાયમી માન્યતાનો અર્થ ફી અને નિયમોમાંથી છૂટ નથી

FSSAIની 27 માર્ચ 2026ની પ્રશ્નોત્તરી મુજબ 1 એપ્રિલ 2026થી જારી થતી નોંધણી અને લાઇસન્સને perpetual validity મળે છે: સસ્પેન્ડ, રદ કે સ્વેચ્છાએ પરત ન થાય ત્યાં સુધી માન્યતા રહે છે. સમયાંતરે renewal કરવાની જરૂર દૂર થાય છે, પરંતુ લાગુ વાર્ષિક ફી, સ્વચ્છતા, તપાસ, સુધારા અને અન્ય પાલનની જવાબદારીઓ ચાલુ રહે છે.

તમારા હાલના પ્રમાણપત્ર અને FoSCoS ખાતામાં migration તથા ફીની સ્થિતિ તપાસો. જૂનું પ્રમાણપત્ર ધરાવતા હો તો પોતાની રીતે બીજી અરજી કરીને બે રેકોર્ડ બનાવવાને બદલે પોર્ટલની સૂચના અનુસરો.

અરજી પહેલાં શું તૈયાર રાખવું?

  • અરજદાર અને વ્યવસાયના સાચા નામ, ફોટો તથા ઓળખનો પુરાવો.
  • જ્યાં વ્યવસાય ચાલે છે તે સ્થળનું સરનામું અને માંગવામાં આવે તે પુરાવો.
  • ખાદ્ય પ્રવૃત્તિ, ઉત્પાદન અને ટર્નઓવર સંબંધિત વિગતો.
  • સંસ્થા, ભાગીદારી કે કંપનીના દસ્તાવેજો જ્યાં લાગુ પડે.
  • પસંદ કરેલી કેટેગરી માટે પોર્ટલમાં માગવામાં આવેલા વધારાના પુરાવા.

દરેક પ્રકારના ધંધા માટે એક જ યાદી લાગુ પડતી નથી. અરજીના હાલના દસ્તાવેજ વિભાગને અંતિમ માનો; અંદાજે વિગતો ન ભરો.

FoSCoS પર અરજી કરવાની રીત

  1. સત્તાવાર FoSCoS પોર્ટલ ખોલો અને નવી નોંધણી/લાઇસન્સની સેવા પસંદ કરો.
  2. વ્યવસાયનું સ્થળ અને Kind of Business પસંદ કરીને પાત્રતા વાંચો.
  3. સંસ્થા, અરજદાર, સરનામું અને ખાદ્ય પ્રવૃત્તિની વિગતો ભરો.
  4. માંગેલા પુરાવા જોડો; previewમાં નામ, સ્થળ અને કેટેગરી ફરી તપાસો.
  5. પોર્ટલ પર દર્શાવેલી ફી વાંચીને સત્તાવાર માધ્યમથી ચૂકવો. અરજી નંબર તથા રસીદ સાચવો.

અરજી સબમિટ થયા પછી

ખાતામાંથી અરજીની સ્થિતિ જુઓ. દસ્તાવેજ અંગે query આવે તો તે પ્રશ્નનો સ્પષ્ટ જવાબ અને યોગ્ય પુરાવો સમયસર આપો. માત્ર રસીદ મળવાથી લાઇસન્સ મંજૂર થયું હોય તેમ માનશો નહીં. સત્તાવાર પ્રમાણપત્રમાં વ્યવસાય અને સ્થળની વિગતો ચકાસો.

ઉપયોગી ઉદાહરણ: બેકરી શરૂ કરનાર વ્યક્તિએ વેચાણની દુકાન અને ઉત્પાદનની પ્રવૃત્તિમાંથી કઈ પસંદગી લાગુ પડે છે તે પહેલાં ઓળખવું જોઈએ. ખોટી પ્રવૃત્તિ પસંદ કરીને ફી ભરવાને બદલે પાત્રતા વિભાગ અથવા સત્તાવાર મદદ માગો.

સામાન્ય પ્રશ્નો

શેરી ખાદ્ય વિક્રેતાને અલગ નોંધણી લેવી પડે?

2026ની સત્તાવાર પ્રશ્નોત્તરીમાં Street Vendors Act, 2014 હેઠળ નોંધાયેલા પાત્ર વિક્રેતાઓ માટે deemed registrationની જોગવાઈ છે. તે દરેક ફેરિયાને આપમેળે લાગુ પડે છે તેમ માનશો નહીં; તમારી નોંધણી અને હાલની પ્રક્રિયા સંબંધિત સત્તા પાસે ચકાસો.

₹12 લાખની જૂની મર્યાદા પ્રમાણે અરજી કરવી?

હાલની અરજી માટે 2026નો સુધારેલો હુકમ અને FoSCoSની લાગુ કેટેગરી તપાસો. જૂની વેબપેજ માહિતી પર એકલી નિર્ભરતા રાખશો નહીં.

અરજી કરાવવા OTP આપવો પડે?

OTP જાતે સત્તાવાર પોર્ટલમાં દાખલ કરો. અજાણી વ્યક્તિને પાસવર્ડ, બેંક PIN અથવા ચુકવણી માટે વ્યક્તિગત ખાતામાં પૈસા આપશો નહીં.

સત્તાવાર સ્ત્રોત

લેખ સુધાર્યો: 24 ઑક્ટોબર 2026. ઉપર દર્શાવેલા સત્તાવાર હુકમ અને પ્રશ્નોત્તરી આધારે મુખ્ય નિયમો સમજાવ્યા છે. Bharat Online સ્વતંત્ર માહિતી વેબસાઇટ છે. અરજીની અંતિમ કેટેગરી, ફી અને પ્રમાણપત્ર માટે સત્તાવાર પોર્ટલની હાલની સૂચનાઓ લાગુ પડે છે.